Συνολικοί Δείκτες

Η Ελλάδα στο διεθνές περιβάλλον

Το 2009, για πρώτη φορά μετά από μια μακρόχρονη ανοδική πορεία, σημειώνεται κάμψη στην ελληνική παραγωγή επιστημονικών δημοσιεύσεων που συνεχίζεται και το 2010. Αυτό συμβαίνει σε μια περίοδο που οι ελληνικές δημοσιεύσεις όσον αφορά την απήχηση, την πρωτοτυπία, την ποιότητα και την αναγνωρισιμότητα τοποθετούνται δυναμικά στο διεθνές περιβάλλον: οι συνολικοί δείκτες και η θέση της Ελλάδας στην ΕΕ, τον ΟΟΣΑ και διεθνώς αναβαθμίζονται, η απήχηση των δημοσιεύσεων αυξάνεται και οι επιδόσεις των φορέων βελτιώνονται. Ο αριθμός των αναφορών στις ελληνικές δημοσιεύσεις, ο οποίος αποτελεί και τη βάση για τον υπολογισμό των βιβλιομετρικών δεικτών, συνεχίζει να αυξάνεται.

Αναλυτικότερα:

  • Ο αριθμός των ελληνικών επιστημονικών δημοσιεύσεων αυξάνεται συνεχώς έως το 2008, με ρυθμούς σημαντικά μεγαλύτερους από τις χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΟΟΣΑ. Το 2009 η συνεχής αυτή ανοδική πορεία ανακόπτεται. Η Ελλάδα καταγράφει σχεδόν μηδενικό συντελεστή μεταβολής, ακολουθώντας τη μέση επίδοση των χωρών του ΟΟΣΑ και της ΕΕ. Το 2010, παρατηρείται μείωση του αριθμού των δημοσιεύσεων τόσο στον ΟΟΣΑ όσο και στην ΕΕ. Στην Ελλάδα η υποχώρηση είναι μεγαλύτερη. 
  • Με βάση τα στοιχεία του 2010, η Ελλάδα συμμετέχει στο 2,4% των επιστημονικών δημοσιεύσεων της ΕΕ και στο 1,14% του ΟΟΣΑ, διπλασιάζοντας σχεδόν τα μερίδια που είχε το 1996 και βρίσκεται στην 20η θέση μεταξύ των 34 χωρών του ΟΟΣΑ.
  • Όσον αφορά τον αριθμό των αναφορών, η Ελλάδα παρουσιάζει επίσης, μεγαλύτερους ρυθμούς αύξησης σε σχέση με τις χώρες της ΕΕ και του ΟΟΣΑ, σε όλη τη διάρκεια της περιόδου 1996-2010. Την πενταετία 2006-2010 οι ελληνικές δημοσιεύσεις έλαβαν 222.132 αναφορές, αριθμό σχεδόν τετραπλάσιο από το 1996.  
  • O μέσος όρος των αναφορών ανά δημοσίευση αποτελεί μια ικανοποιητική  προσέγγιση για την εκτίμηση της απήχησης των δημοσιεύσεων, ιδιαίτερα σε επίπεδο χωρών. Την πενταετία 2006-2010, οι ελληνικές δημοσιεύσεις λαμβάνουν κατά μέσο όρο 4,49 αναφορές ανά δημοσίευση  (την πενταετία 2004-2008 ήταν 3,82 αναφορές ανά δημοσίευση) ενώ ο μέσος όρος των αναφορών ανά δημοσίευση στην ΕΕ είναι 5,34 και στον ΟΟΣΑ 5,43.
  • Ο σχετικός δείκτης απήχησης της Ελλάδας διαμορφώνεται την πενταετία 2006-2010 σε 0,84 σε σχέση με την ΕΕ (0,76 την πενταετία 2004-2008) και σε 0,83 σε σχέση με τον ΟΟΣΑ (0,73 την πενταετία 2004-2008). Με βάση το σχετικό δείκτη απήχησης, η Ελλάδα βρίσκεται στην 24η θέση μεταξύ των 34 χωρών μελών του ΟΟΣΑ.
  • Βελτιωμένοι εμφανίζονται επίσης οι υπόλοιποι δείκτες που μετρήθηκαν στο πλαίσιο της μελέτης και σχετίζονται με την αναγνωρισιμότητα των ελλήνων επιστημόνων και την απήχηση του ερευνητικού τους έργου στη διεθνή κοινότητα. Την πενταετία 2006-2010, το ποσοστό δημοσιεύσεων που λαμβάνουν αναφορές (% cited publications) για τις ελληνικές δημοσιεύσεις διαμορφώνεται σε 65,5% και προσεγγίζει το ποσοστό της ΕΕ (66,3%) και του ΟΟΣΑ (66,5%). Την ίδια πενταετία, 509 ελληνικές δημοσιεύσεις κατατάχθηκαν παγκοσμίως στο 1% των δημοσιεύσεων με υψηλή απήχηση, 2.393 δημοσιεύσεις στο 5%, 4.591 στο 10%, 11.024 δημοσιεύσεις στο 25% και 20.190 δημοσιεύσεις στο 50%. Σε σχέση με την παγκόσμια κατανομή 1%,5%, 10%, 25% και 50%, το ποσοστό που έχουν οι δημοσιεύσεις με υψηλή απήχηση στο σύνολο των ελληνικών δημοσιεύσεων είναι 1%, 4,9%, 9,3%, 22,4% και 41%. 

 

Κυριότεροι συντελεστές στην παραγωγή επιστημονικών δημοσιεύσεων

Οι τρεις σημαντικότερες κατηγορίες ελληνικών φορέων, ως προς τον αριθμό δημοσιεύσεων, είναι τα Πανεπιστήμια, τα Ερευνητικά Κέντρα που εποπτεύονται από τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας και οι Δημόσιοι Φορείς Υγείας. Ακολουθούν τα ΤΕΙ, οι Λοιποί Δημόσιοι Ερευνητικοί Φορείς και οι Ιδιωτικοί Φορείς Υγείας και στη συνέχεια οι Λοιποί Ιδιωτικοί και Λοιποί Δημόσιοι Φορείς.

  • Την πενταετία 2006-2010 η συμμετοχή των Πανεπιστημίων στο σύνολο των ελληνικών δημοσιεύσεων είναι 82,5% (40.697 δημοσιεύσεις), των Ερευνητικών Κέντρων της ΓΓΕΤ 13,7%, (6.755 δημοσιεύσεις), των Δημόσιων Φορέων Υγείας 11,5% (5.698 δημοσιεύσεις), των ΤΕΙ 4,6% (2.263 δημοσιεύσεις), των Λοιπών Δημόσιων Ερευνητικών Φορέων 3,3% (1.616 δημοσιεύσεις), των Ιδιωτικών Φορέων Υγείας 2,8% (1.393 δημοσιεύσεις), των Λοιπών Ιδιωτικών Φορέων 1,8% (891 δημοσιεύσεις) και των Λοιπών Δημόσιων Φορέων 1,1% (566 δημοσιεύσεις).   
  • Το 2009 και το 2010 οι περισσότερες κατηγορίες φορέων εμφανίζουν μείωση στον αριθμό των δημοσιεύσεών τους. Η μεγαλύτερη ποσοστιαία μείωση καταγράφεται στους Δημόσιους Φορείς Υγείας.
  • Σε όλη τη διάρκεια της περιόδου 1996-2010 η εξέλιξη των δεικτών που αφορούν την απήχηση των δημοσιεύσεων είναι θετική για τις επιμέρους κατηγορίες φορέων και συμβαδίζει με την άνοδο των σχετικών δεικτών του συνόλου των ελληνικών δημοσιεύσεων. 
  • Τα υψηλότερα ποσοστά δημοσιεύσεων με αναφορές επιτυγχάνουν τα  Ερευνητικά Κέντρα της ΓΓΕΤ και οι Ιδιωτικοί Φορείς Υγείας, με ποσοστά 74,2% και 70,9% αντίστοιχα την πενταετία 2006-2010.
  • Υψηλότερη απήχηση από τον παγκόσμιο μέσο όρο επιτυγχάνουν οι δημοσιεύσεις που προέρχονται από τα Ερευνητικά Κέντρα που εποπτεύονται από τη ΓΓΕΤ και τους Ιδιωτικούς Φορείς Υγείας, με σχετικούς δείκτες απήχησης 1,11 και 1,05 αντίστοιχα.
  • Στις δημοσιεύσεις με την υψηλότερη απήχηση παγκοσμίως (top 1%), κατατάχθηκαν την πενταετία 2006-2010, 400 δημοσιεύσεις από τα Πανεπιστήμια, 89 δημοσιεύσεις από τα Ερευνητικά Κέντρα της ΓΓΕΤ, 42 από τους Δημόσιους Φορείς Υγείας, 23 από τους Ιδιωτικούς Φορείς Υγείας, 11 από τους Λοιπούς Δημόσιους Ερευνητικούς Φορείς, 10 από τα ΤΕΙ, 6 από τους Λοιπούς Δημόσιους Φορείς και 5 από τους Λοιπούς Ιδιωτικούς Φορείς.  
  • Όσον αφορά τα ποσοστά που έχουν οι δημοσιεύσεις με υψηλή απήχηση στις διάφορες κατηγορίες, τις καλύτερες επιδόσεις εμφανίζουν τα Ερευνητικά Κέντρα που εποπτεύονται από τη ΓΓΕΤ τα οποία με κατανομή 1,3%, 6,8%, 12,6%, 29,2% και 50,9% υπερβαίνουν τον παγκόσμιο μέσο όρο 1%, 5%,10%, 25% και 50%. Υψηλότερες από τον παγκόσμιο μέσο όρο επιδόσεις καταγράφουν επίσης οι Ιδιωτικοί Φορείς Υγείας στις κατηγορίες 1%, 5% και 10%. Τα ποσοστά των Πανεπιστημίων και των Λοιπών Δημόσιων Φορέων προσεγγίζουν τον παγκόσμιο μέσο όρο στις κατηγορίες 1% και 10%.  

 

Επιστημονικά πεδία ελληνικών επιστημονικών δημοσιεύσεων

Για την αποτύπωση της ερευνητικής δραστηριότητας σε επιστημονικούς τομείς  χρησιμοποιήθηκαν τα έξι κύρια επιστημονικά πεδία “Natural Sciences”, “Engineering & Technology”, “Medical & Health Sciences”, “Agricultural Sciences”, “Social Sciences” και “Humanities” και οι υποκατηγορίες τους, σύμφωνα με το αναθεωρημένο εγχειρίδιο Frascati “Revised Field of Science and Technology Classification” του ΟΟΣΑ.

  • Οι περισσότερες ελληνικές δημοσιεύσεις (48,9% το 2010) κατατάσσονται στο επιστημονικό πεδίο “Natural Sciences” και ακολουθούν τα πεδία “Medical & Health Sciences” (39,4%), “Engineering and Technology” (23,6%), “Social Sciences” (6,3%), “Agricultural Sciences” (3,3%) και "Humanities" (1,5%).
  • Στη διάρκεια της περιόδου 1996-2010, τo επιστημονικό πεδίο “Natural Sciences” παρουσιάζει συνεχή μείωση, τα πεδία “Medical & Health Sciences” και “Social Sciences” έχουν αυξητικές τάσεις ενώ τα πεδία “Engineering and Technology”, “Agricultural Sciences” και Humanities έχουν σχεδόν σταθερά μερίδια.
  • Την πενταετία 2006-2010, οι σχετικοί δείκτες απήχησης των ελληνικών δημοσιεύσεων στα κύρια επιστημονικά πεδία βελτιώνονται σε σχέση με την πενταετία 2004-2008 (προηγούμενη μελέτη του ΕΚΤ). Η υψηλότερη απήχηση (σχετικός δείκτης απήχησης: 0,97) καταγράφεται στο πεδίο “Agricultural Sciences”, και ακολουθούν τα πεδία ”Natural Sciences” (0,92), Engineering and Technology” (0,87), “Medical and Health Sciences” (0,86), “Social Sciences”  (0,78) και Humanities (0,54).
  • Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν οι εξειδικευμένες θεματικές περιοχές των έξι κύριων επιστημονικών πεδίων στις οποίες οι ελληνικές δημοσιεύσεις έχουν μεγαλύτερη απήχηση από το μέσο όρο των αντίστοιχων δημοσιεύσεων σε παγκόσμιο επίπεδο. Την πενταετία 2006-2010, οι θεματικές περιοχές με τους υψηλότερους δείκτες απήχησης ανά επιστημονικό πεδίο είναι: ”genetics & heredity” με σχετικό δείκτη απήχησης 1,41 στο πεδίο ”Natural Sciences”,  “materials science, composites” με σχετικό δείκτη απήχησης 1,23 στο πεδίο “Engineering and Technology”,  “rheumatology” με σχετικό δείκτη απήχησης 1,51 στο πεδίο “Medical and Health Sciences”, “agricultural engineering” με σχετικό δείκτη απήχησης 1,48 στο πεδίο “Agricultural Sciences” και “anthropology” με σχετικό δείκτη απήχησης 1,59 στο πεδίο “Social Sciences”. 
  •  Όσον αφορά τις κατηγορίες φορέων οι οποίες εμφανίζουν υψηλές επιδόσεις σε κάθε επιστημονικό πεδίο, διακρίνονται: στο επιστημονικό πεδίο “Natural Sciences” οι Ιδιωτικοί Φορείς Υγείας με μικρό αριθμό δημοσιεύσεων (σχετικός  δείκτης απήχησης 1,20) και τα Ερευνητικά Κέντρα της ΓΓΕΤ (1,07), στο πεδίο «Engineering & Technology” τα Ερευνητικά Κέντρα της ΓΓΕΤ (0,99), στο πεδίο “Medical & Health Sciences” τα Ερευνητικά Κέντρα της ΓΓΕΤ (1,09), οι Ιδιωτικοί Φορείς Υγείας (1,05) και οι Λοιποί Δημόσιοι Ερευνητικοί Φορείς (1,03) και στο πεδίο στο “Agricultural Sciences” τα Ερευνητικά Κέντρα της ΓΓΕΤ (1,07).

 

Συνεργασίες

Στη διάρκεια της δεκαπενταετίας 1996-2010, παρατηρείται μεγάλη αύξηση στο ποσοστό των δημοσιεύσεων που πραγματοποιούνται με συνεργασία, είτε με ελληνικούς ή είτε με ξένους φορείς.

  • Το 2010 67,2% των ελληνικών δημοσιεύσεων είναι προϊόν συνεργασίας, ποσοστό  που βρίσκεται κοντά στο μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ και της ΕΕ, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό το 1996 ήταν 49,3%. 
  • Τo 2010 42,3% των ελληνικών δημοσιεύσεων παράγεται με τη συνεργασία φορέων από το εξωτερικό ενώ στο 35,3% καταγράφεται συνεργασία  μεταξύ ελληνικών φορέων. 
  • Ιδιαίτερη αύξηση σημειώνεται στις συνεργασίες μεταξύ των ελληνικών φορέων, πιθανό αποτέλεσμα της χρηματοδότησης εθνικών κοινοπραξιών για την υλοποίηση ερευνητικών έργων. Μετά το 2008, στις περισσότερες κατηγορίες φορέων, ο αριθμός των συνεργασιών που πραγματοποιούνται με άλλους ελληνικούς φορείς δε μεταβάλλεται σημαντικά.
  • Ο αριθμός των συνεργασιών με τη διεθνή ερευνητική κοινότητα, εμφανίζει επίσης αύξηση, αν και με μικρότερους ρυθμούς από τις ελληνικές συνεργασίες.  Την τελευταία πενταετία 2006-2010 οι Έλληνες επιστήμονες συνεργάσθηκαν με επιστήμονες από 154 χώρες σε όλο τον κόσμο. Ο μεγαλύτερος αριθμός συνεργασιών πραγματοποιείται με τις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Ιταλία.
  • Ο βαθμός και ο τύπος συνεργασιών διαφοροποιείται σημαντικά στις διάφορες κατηγορίες φορέων. Τα Πανεπιστήμια έχουν το μεγαλύτερο, από όλες τις κατηγορίες φορέων, ποσοστό δημοσιεύσεων χωρίς συνεργασίες που την πενταετία 2006-2010 διαμορφώνεται στο 35,4%. Tα Ερευνητικά Κέντρα της ΓΓΕΤ παρουσιάζουν μεγάλη διεθνή δικτύωση και καταγράφουν το μεγαλύτερο ποσοστό σε διεθνείς συνεργασίες (52,7% την πενταετία 2006-2010). Οι συνεργασίες με ελληνικούς φορείς καταλαμβάνουν σημαντικά ποσοστά σε όλες τις κατηγορίες φορέων και το μεγαλύτερο ποσοστό (78,5% την πενταετία 2006-2010) έχουν οι Ιδιωτικοί Φορείς Υγείας.  
  • Οι περισσότερες από τις δημοσιεύσεις που πραγματοποιούνται με τη συνεργασία ελληνικών φορέων, περιλαμβάνουν τα Πανεπιστήμια ως έναν από τους συνεργαζόμενους φορείς. Ισχυρή είναι η δικτύωση που καταγράφεται μεταξύ των Πανεπιστημίων και των Ερευνητικών κέντρων της ΓΓΕΤ και μεταξύ των Πανεπιστημίων και των Δημόσιων Φορέων Υγείας. 

 

Κορυφή